Yeşil Mutabakat Eylem Planı (2026-2030) Resmî Gazete'de yayımlandı

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın imzasıyla yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Genelgesi kapsamında, Türkiye'nin 2026-2030 dönemini kapsayan Yeşil Mutabakat Eylem Planı yürürlüğe girdi. Ticaret Bakanlığının koordinasyonunda uygulanacak planla, yeşil ve dijital dönüşümün birlikte ele alınması, sanayide karbon salımının azaltılması, sürdürülebilir üretimin yaygınlaştırılması ve Türkiye'nin uluslararası yeşil tedarik zincirlerindeki konumunun güçlendirilmesi hedefleniyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın imzasını taşıyan "Yeşil Mutabakat Eylem Planı (2026-2030)" konulu Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, Resmî Gazete'de yayımlandı. Genelgeyle birlikte kamu kurumları, kuruluşları ve özel sektör paydaşlarının önümüzdeki beş yıllık süreçte gerçekleştireceği çalışmaların çerçevesi belirlenirken, uygulama ve takip mekanizmasına ilişkin görev dağılımı da netleştirildi.

Yeşil dönüşümde yeni dönem başlıyor

Genelgede, iklim değişikliği, sanayileşme, nüfus artışı ve savaşlar gibi küresel gelişmelerin doğal kaynaklar üzerindeki baskıyı artırdığına dikkat çekildi. Doğal kaynakların daha verimli kullanılması, yeniden değerlendirilebilir hâle getirilmesi ve sürdürülebilir üretim modellerinin geliştirilmesi için uluslararası iş birliklerinin önem kazandığı vurgulandı.

Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği başta olmak üzere uluslararası kuruluşların yeşil dönüşüm alanındaki çalışmalarını hızlandırdığı belirtilen genelgede, karbon fiyatlandırması, döngüsel ekonomi, yeşil teknolojiler ve sanayinin karbonsuzlaştırılması gibi alanlarda yeni politikaların hayata geçirildiği ifade edildi.

Yeşil dönüşümün artık yalnızca çevre ve iklim politikalarıyla sınırlı olmadığına işaret edilerek, sanayi, ticaret, yatırım ve rekabetçilik politikalarının da temel unsurlarından biri hâline geldiği kaydedildi.

Türkiye'nin 2053 net sıfır emisyon hedefi vurgulandı

Türkiye'nin 2053 net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda yeşil dönüşüm çalışmalarını hızlandırdığı belirtilen genelgede, bu kapsamda bugüne kadar atılan adımlara da yer verildi.

İklim mevzuatının geliştirilmesi, karbon fiyatlandırma altyapısının oluşturulması, sanayide yeşil dönüşümün desteklenmesi, yenilenebilir enerji kapasitesinin artırılması ve döngüsel ekonomiye geçiş bu çalışmaların öncelikli başlıkları arasında sıralandı.

Sürdürülebilir üretim uygulamalarının yaygınlaştırılmasının da hedefler arasında bulunduğu belirtilirken, Türkiye ekonomisinin yeşil tedarik zincirlerine entegrasyonunun güçlendirilmesi amaçlandı.

Avrupa Birliği ile ekonomik bütünleşme hedefi

Yeni eylem planının hazırlanmasında Avrupa Birliği ile Türkiye arasındaki Gümrük Birliği kapsamında devam eden ekonomik bütünleşme sürecinin geliştirilmesi de önemli başlıklardan biri oldu.

Küresel ve bölgesel gelişmelerin yanı sıra Türkiye'nin yeşil dönüşüm alanındaki politika ve öncelikleri doğrultusunda, 16 Temmuz 2021 tarihli ve 31543 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2021/15 sayılı Genelge ile yürürlüğe giren önceki Yeşil Mutabakat Eylem Planı'nın güncellenmesine ihtiyaç duyulduğu belirtildi.

Bu doğrultuda yeni plan, Ticaret Bakanlığının koordinasyonunda ilgili kamu kurumları, kuruluşları ve özel sektör paydaşlarının katkılarıyla hazırlandı. Planın temel yaklaşımını ise yeşil ve dijital dönüşümün birlikte yürütülmesini esas alan ikiz dönüşüm modeli oluşturdu.

Koordinasyon Ticaret Bakanlığı tarafından sağlanacak

2026-2030 dönemini kapsayan eylem planının koordinasyonu Ticaret Bakanlığı tarafından yürütülecek. Plan kapsamında belirlenen çalışmaların uygulanmasını takip etmek, gelişmeleri değerlendirmek ve kurumlar arasındaki koordinasyonu sağlamak amacıyla Yeşil Mutabakat Çalışma Grubu faaliyetlerini sürdürecek.

2021/15 sayılı Genelge ile oluşturulan çalışma grubu, Ticaret Bakanı veya görevlendireceği bakan yardımcısının başkanlığında çalışmalarına devam edecek.

Çalışma grubunda şu kurum ve kuruluşların temsilcileri yer alacak:

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı

Dışişleri Bakanlığı

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı

Hazine ve Maliye Bakanlığı

İçişleri Bakanlığı

Kültür ve Turizm Bakanlığı

Millî Eğitim Bakanlığı

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı

Tarım ve Orman Bakanlığı

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı

Strateji ve Bütçe Başkanlığı

Yatırım ve Finans Ofisi

Yükseköğretim Kurulu

Söz konusu kurumların ilgili bakan yardımcıları ve başkan yardımcıları düzeyinde temsil edilmesi öngörüldü.

Kurumlar her yıl gelişme raporu sunacak

Genelgeyle birlikte eylem planının uygulanmasına yönelik izleme ve raporlama sistemi de belirlendi.

Buna göre ilgili kamu kurum ve kuruluşları, sorumlu veya ilgili oldukları eylemler kapsamında gerçekleştirdikleri çalışmalara ilişkin yıllık gelişme raporlarını Ticaret Bakanlığına gönderecek.

Eylem Planı'nın uygulanmasındaki ilerleme, Yeşil Mutabakat Çalışma Grubu tarafından düzenli olarak izlenecek ve değerlendirilecek. Böylece belirlenen hedeflerin gerçekleşme durumu takip edilirken, ihtiyaç duyulan koordinasyonun sağlanması da amaçlanacak.

Ayrıca tüm kamu kurum ve kuruluşlarından, üzerlerine düşen görev ve sorumlulukları hassasiyetle yerine getirmeleri, uygulama sürecinde ihtiyaç duyulacak destek ve yardımı sağlamaları istendi.

Eylem Planı Ticaret Bakanlığının internet sitesinde yayımlanacak

2026-2030 dönemini kapsayan Yeşil Mutabakat Eylem Planı'nın Ticaret Bakanlığının resmî internet adresinde yayımlanacağı bildirildi. Planla birlikte Türkiye'nin yeşil dönüşüm politikalarının önümüzdeki beş yıllık dönemde daha kapsamlı ve koordineli şekilde yürütülmesi hedefleniyor.

Genelgede yer alan ifadelerde şu değerlendirmelere yer verildi:

Genelgede doğal kaynakların korunmasına ilişkin şu ifadeler kullanıldı:

"Günümüzde doğal kaynakların iklim değişikliği, sanayileşme, nüfus artışı ve savaşlar gibi küresel gelişmeler nedeniyle önemli ölçüde azalmasından dolayı bu kaynakların etkili ve verimli şekilde yeniden kullanılabilir hâle gelmesi için küresel ölçekte iş birliklerinin kurulması gerekli bir hâl almıştır."

Türkiye'nin yeşil dönüşüm hedeflerine ilişkin şu ifadelere yer verildi:

"Bu süreçte Ülkemiz de bütüncül bir yaklaşımla belirlemiş olduğu 2053 net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda, yeşil dönüşümünü hızlandırmak adına iklim mevzuatının ve karbon fiyatlandırma altyapısının geliştirilmesi, sanayi sektöründe yeşil dönüşümün desteklenmesi, yenilenebilir enerji kapasitesinin artırılması, döngüsel ekonomiye geçiş ve sürdürülebilir üretim uygulamalarının yaygınlaştırılması başta olmak üzere önemli adımlar atmıştır."

Yeni eylem planının hazırlanmasına ilişkin genelgede şu açıklama yapıldı:

"Bu kapsamda Ticaret Bakanlığının koordinasyonunda ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektör paydaşlarının katkılarıyla yeşil ve dijital dönüşümün birlikte ele alındığı ikiz dönüşüm yaklaşımı esas alınarak hazırlanan 'Yeşil Mutabakat Eylem Planı (2026-2030)' Ticaret Bakanlığının resmi internet adresinde (www.ticaret.gov.tr) yayımlanacaktır."

Kurumların sorumluluklarına ilişkin ise şu ifadeler kullanıldı:

"Eylem Planı kapsamında ilgili kamu kurum ve kuruluşları sorumlu ve ilgili oldukları eylemlere ilişkin yıllık gelişme raporlarını Ticaret Bakanlığına gönderecekler; Eylem Planının uygulanmasına ilişkin gelişmeler Yeşil Mutabakat Çalışma Grubu tarafından izlenecek ve değerlendirilecektir."

Genelge, kamu kurumlarına yönelik şu talimatla sona erdi:

"'Yeşil Mutabakat Eylem Planı (2026-2030)' kapsamındaki tüm kamu kurum ve kuruluşlarının üzerine düşen görev ve sorumlulukları hassasiyetle yerine getirmesi, Eylem Planının uygulanması sürecinde ihtiyaç duyulacak her türlü destek ve yardımın bütün kamu kurum ve kuruluşlarınca titizlikle sağlanması hususunda gereğini rica ederim."

Özetle: Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile Türkiye'nin 2026-2030 dönemindeki yeşil dönüşüm yol haritası belirlenirken, Ticaret Bakanlığı koordinasyonunda kamu ve özel sektörün birlikte hareket edeceği yeni bir uygulama ve denetim süreci oluşturuldu. Yıllık raporlamayla takip edilecek planın temel hedefleri arasında 2053 net sıfır emisyon hedefi, sürdürülebilir üretim, yenilenebilir enerji ve yeşil-dijital dönüşüm yer alıyor.