Mehmet Uçum açıkladı! Yeni infaz düzenlemesi geliyor!

Türkiye Basın Federasyonu tarafından düzenlenen Anadolu Sohbetleri programına katılan Uçum, gazetecilerin sorularını yanıtladı. Açıklamalarında cezaevlerindeki hükümlü sayısından yeni infaz düzenlemesinin kapsamına, Selahattin Demirtaş'ın durumundan Terörsüz Türkiye sürecine kadar birçok başlıkta değerlendirmelerde bulundu.

Cezaevlerinde 440 bini aşan hükümlü sayısı

Uçum, yeni infaz düzenlemesinin gündeme gelmesinde cezaevlerindeki yoğunluğun da önemli başlıklardan biri olduğunu belirtti.

“440'ı geçti cezaevlerindeki hükümlü sayısı. Cezaevleri açısından bir kalabalıklaşma sorunumuz var arkadaşlar. Bu kalabalıklaşma sorununu gidermek için Adalet Bakanlığımızın çok yoğun çalışmaları var. Bu Politikalar Kurulumuzla birlikte yaptıkları çalışmalar da var.”

İnfaz sistemine ilişkin reform çalışmaları daha önce de Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu'nun gündemine gelmişti. Uçum, 2025'teki infaz sistemi çalıştayında da infaz rejiminin adil ve tatminkâr olması gerektiğini, cezaevlerindeki yoğunluğun giderilmesine yönelik çalışmalar yapılacağını belirtmişti.

“Genel bir infaz hukuku düzenlemesi üzerinde çalışılıyor”

Uçum, Terörsüz Türkiye süreci kapsamında çıkarılan özel düzenlemenin yeni infaz çalışmasına emsal teşkil etmeyeceğini özellikle vurguladı.

“Bu kanundan tamamen bağımsız olarak. Bu kanun hiçbir şeye emsal olmasın arkadaşlar. Bu kanun özel bir kanun, kendine özgü bir kanun, asla emsal olabilecek bir kanun değil. Ama genel olarak bir infaz hukuku düzenlemesi üzerinde çalışılıyor. Bu çok önemli.”

Uçum'un bu değerlendirmesi, mevcut özel düzenleme ile üzerinde çalışılan genel infaz reformunun birbirinden ayrı tutulacağını ortaya koydu. Uçum daha önce de 7595 sayılı Kanun'un özel ve geçici nitelikte olduğunu, genel infaz taleplerine emsal oluşturamayacağını ifade etmişti.

“Genel af değil”

Yeni çalışmanın genel af anlamına gelmediğini belirten Uçum, infaz sisteminin mahkumlar ve mağdurlar açısından dengeli şekilde ele alınacağını söyledi.

“İlkemiz şu: Mahkumlar için adil, mağdurlar için tatminkâr bir infaz sistemine geçiyoruz. Ne mağdurları tatmin etmek konusunda bir zararlandırıcı sonuç doğuracak ne de adil infaz sistemini ihlal edecek uygulamalar yapacağız.”

Dolayısıyla açıklanan çalışma, mevcut haliyle bir genel af düzenlemesi olarak tanımlanmıyor. Uçum, çalışmanın infaz hukukunun yeniden ele alınmasına yönelik olduğunu belirtiyor.

İnfaz sürelerinde iyileştirme gündemde

Uçum, düzenlemenin içeriğine ilişkin ayrıntıların henüz netleşmediğini ancak infaz sürelerinde değişiklik veya iyileştirmelerin gündeme gelebileceğini söyledi.

“Bu genel bir infaz hukuku düzenlemesi. Burada da yine iyileştirmeler olabilir. Sürelerle ilgili olabilir vesaire. Ama buna ilişkin çalışmaları, parametrelerini Adalet Bakanlığımız zaten çok çalıştı, kurullar çok çalışma yaptı. Önümüzdeki dönemde infaz hukukuna ilişkin reformist bakış açısıyla bunu gündeme getireceğiz.”

Bu açıklama, düzenlemenin yalnızca cezaevi kapasitesine ilişkin teknik bir çalışma olmayabileceğini, infaz süreleri ve uygulama esaslarında da değişiklik ihtimalinin değerlendirildiğini gösteriyor.

FETÖ ve diğer terör örgütleri için istisna mesajı

Uçum'a düzenlemenin terör suçlarını kapsayıp kapsamayacağı da soruldu. Genel bir infaz düzenlemesi hazırlanması halinde dahi bazı suç ve suç grupları bakımından farklı uygulamalar yapılabileceğini belirten Uçum, özellikle FETÖ ve diğer terör örgütleri konusunda devletin hassasiyetlerinin sürdüğünü söyledi.

“Birincisi infaz hukuku düzenlemesi, yani genel düzenleme olsa bile birtakım istisnalar olur değerli arkadaşlar. Özellikle FETÖ ve diğer terör örgütleriyle ilgili devletin hassasiyetleri çok ciddi biçimde devam ediyor. Bu konuda bazı istisnaların korunması beklenir.”

Uçum ayrıca bazı suçlar bakımından da farklı uygulamalar yapılabileceğini belirtti:

“Suçlar bakımından da istisnalar olabilir. Yani toplumu ciddi biçimde rahatsız eden suçlarla ilgili düzenlemelerde farklı uygulamalar olabilir.”

Düzenlemenin teknik hazırlık aşamasında olduğuna dikkat çeken Uçum, kapsamın somut metin ortaya çıktığında netleşeceğini söyledi:

“Bunlar somut olarak ortaya çıktığında tartışılır. Çünkü bu o kadar teknik, zor bir konu ki şu anda bunlara ilişkin somut unsurları ifade etmek çok zor. Ama dediğim gibi FETÖ ve benzeri terör örgütlerine ilişkin istisnalar, kısıtlar konabilir.”

Demirtaş düzenlemeden yararlanabilecek mi?

Programda Selahattin Demirtaş'ın durumuna ilişkin de soru yöneltildi.

Uçum, Demirtaş'ın ilgili yasal düzenlemeden yararlanıp yararlanamayacağının başvuru ve sonrasında yapılacak hukuki değerlendirmeler sonucunda belirleneceğini ifade etti.

“Şimdi Selahattin Demirtaş sonuçta yargılandığı davadan bir ceza aldı. Cezası infaz edildi. Eğer bu yasayla ilgili Resmi Gazete'de değişme, Meclis Başkanlığı'nın teyidine ilişkin karar ilan edildikten sonra altı aylık süre başladıktan sonra başvurmak isterse başvurmasını sınırlayan bir engel yok.”

Uçum, başvuru yapılması halinde nihai değerlendirmenin ilgili mahkeme tarafından yapılacağını belirtti:

“Ama başvuru yaptığında mahkeme dediğim konularda bunun başvurusunu değerlendirecek. Yani örgütsel bakımdan kapsama giriyor mu, kişi bakımından kapsama giriyor mu, suç bakımından kapsama giriyor mu, istisna suçlardan mı değil mi, onlara göre değerlendirecektir. Nihayetinde oradaki kararı ilgili mahkeme verecektir.”

“Demirtaş'ın süreci desteklemesi pozitif bir durum”

Uçum, Demirtaş'ın Terörsüz Türkiye sürecine yönelik açıklamalarını da değerlendirdi.

“Demirtaş hatırladığım kadarıyla birkaç kez süreci, böyle hatırlıyorum, destekleyen, olumlu açıklama yaptı. Teşekkür de etti. O bile en azından tutumunu belirlemesi bile pozitif bir durum elbette.”

Ancak Uçum, Demirtaş'ın son dönemdeki bazı açıklamalarını da eleştirdi.

“MGK kararına yönelik yaklaşımı hatalı”

Uçum, Milli Güvenlik Kurulu'nun süreç kapsamında aldığı teyit kararının önemine dikkat çekerek Demirtaş'ın bu karara ilişkin yaklaşımını eleştirdi.

“Ama en son Milli Güvenlik Kurulu kararını biraz daha önemsizleştiren bir dil kurması, bayağı kötü bir ironi yapması bu konuya tam vakıf olmadığını gösteriyor.”

Uçum sözlerini şöyle sürdürdü:

“Milli Güvenlik Kurulu teyit kararının ilan edilmesi bu süreç açısından çok önemli bir unsur olmasına rağmen, tarihi önemde bir unsur olmasına rağmen eski ezberlerle adı Milli Güvenlik Kurulu kararı diye bir negatif yaklaşım geliştirilmesi son derece hatalı bir yaklaşım.”

Uçum, Demirtaş'ın sürece destek vermesini istediğini belirterek:

“Ben isterim ki bu sürece sonuna kadar destek versin. Kendi hukuksal süreçlerinde de hukukun gereği neyse o olsun.”

ifadelerini kullandı.

Diğer terör örgütleri için de benzer yöntem uygulanabilir mi?

Uçum'a, PKK için yürütülen süreçte kullanılan yöntemlerin gelecekte diğer terör örgütleri açısından da uygulanıp uygulanamayacağı soruldu.

Uçum, PKK ile diğer terör örgütlerinin koşullarının aynı olmadığını belirterek devletin gelecekte ortaya çıkacak şartlara göre farklı yöntemleri değerlendirebileceğini söyledi.

“Diğer terör örgütlerinin şartlarıyla PKK terör örgütünün ve bağlı unsurlarının şartları niteliksel olarak çok farklı.”

Uçum, devletin terörü tasfiye etmeye yönelik farklı yöntemleri değerlendirebileceğini belirterek şöyle devam etti:

“Ama terörü tasfiye etmek için, minimal seviyede olsa terör riskini tasfiye etmek için bu tip diyelim iradeler ortaya koymaya çalışan örgütlerle ilgili onlara imkan açacak süreç yönetmeleri yapabilir. Devlet buna kapalı olmamalı.”

Ancak bunun PKK sürecinin aynısının diğer örgütler için uygulanacağı anlamına gelmediğini vurguladı:

“Fakat birebir benzer bir süreç yönetimi olur mu olmaz mı, devlet bunu tercih eder mi, bunu bugünden söylemek doğru da olmaz. O günün şartlarında bunlar değerlendirilir.”

“PKK'nın Türkiye'ye maliyeti farklı”

Uçum, PKK'nın Türkiye açısından diğer terör örgütlerinden farklı bir konumda olduğunu savundu.

“Çünkü PKK, 50 yıllık bir, 44 yıllık bir sistematik terör, hadi son 2 yılını saymayalım 42 yıl yoğun bir sistematik terör, on binlerce canımıza mal olmuş bir terör.”

Uçum, terörün Türkiye açısından insanî, siyasi ve ekonomik sonuçlarına da dikkat çekti:

“Şehitlerimiz, gazilerimiz bedel ödemiş bu süreçlerde, birçok insan, ülkenin insanları bir şekilde kurban edilmiş bu süreçte.”

PKK ile diğer terör örgütleri arasındaki farkın yalnızca süre bakımından olmadığını belirten Uçum, siyasi ve ekonomik etkilerin de bulunduğunu söyledi.

“Şimdi bu pozisyonla diğer saydığımız terör örgütleriyle pozisyonu arasında zaten nicelik açısından da bir fark var. Yani niteliksel bir fark var, nicelik açısından da fark var, siyasal açıdan da fark var, ekonomik maliyet açısından da fark var.”

“Makro süreçlerle mikro süreçler aynı yöntemle yönetilmez”

Uçum son olarak PKK meselesinin Türkiye'nin daha geniş süreçlerini etkilediğini, diğer örgütlere ilişkin sorunların ise farklı ölçekte ele alınabileceğini ifade etti.

“Yani burada birçok makro süreci etkileyen bir durum var. Onlarla ilgili ise mikro süreci etkileyen durumlar var.”

Uçum, bu nedenle farklı terör örgütleri için aynı modelin kullanılmasının zorunlu olmadığını belirterek sözlerini şöyle tamamladı:

“Makro süreçlerde kullandığım model, mikro süreçlerde kullandığımda abartılı gelebilir, sorunlu gelebilir. Onun yerine o mikro süreçlerin gerektirdiği başka yöntemleri de devlet her zaman kullanabilir.”

Düzenlemenin kapsamı ne zaman netleşecek?

Mehmet Uçum'un açıklamalarına göre yeni infaz düzenlemesinin teknik çalışmaları sürüyor. Şu aşamada düzenlemenin kapsamı, hangi suçları içereceği, infaz sürelerinde ne tür değişiklikler yapılacağı ve hangi grupların istisna tutulacağı kesinleşmiş değil.