Ankara'daki 36. NATO Zirvesi'nde CB Erdoğan, savunma harcamalarını 2030'dan önce artırma hedefi ve Çelik Kubbe Projesi'ni açıkladı. Zirvede NATO 3.0 vizyonu, Ukrayna desteği, İran ve savunma sanayii kısıtlamaları ele alınıyor.
Erdoğan'dan savunma mesajı, gözler sonuç bildirgesinde
Ankara'da düzenlenen 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesinin ikinci gününde, 32 üye ülkenin liderleri Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde gerçekleştirilen Liderler Toplantısı'nda bir araya geldi. Zirvede NATO'nun gelecek dönemdeki güvenlik politikaları, savunma harcamaları, savunma sanayii yatırımları, NATO 3.0 vizyonu, Ukrayna'ya destek ve İran başta olmak üzere bölgesel güvenlik konuları ele alınıyor.
Erdoğan: Savunma harcamalarında hedef 2030'dan önce
Zirvenin açılış konuşmasını yapan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye'nin NATO yükümlülüklerini yerine getirme konusunda kararlı olduğunu belirtti. Erdoğan, Türkiye'nin savunma harcamalarının milli gelire oranını 2030 yılı öncesinde yüzde 3,5 seviyesine çıkarmak için gerekli adımların atıldığını söyledi.
Güvenlik ve dayanıklılıkla bağlantılı harcamalarla birlikte NATO'nun belirlediği yüzde 5'lik toplam hedefe de 2035 yerine 2030'dan önce ulaşmayı amaçladıklarını ifade eden Erdoğan, Türkiye'nin bu konuda birçok müttefikten daha erken hareket edeceğini vurguladı.
Savunma sanayisindeki başarılar öne çıkarıldı
Erdoğan, Türkiye'nin en büyük başarısının savunma sanayisindeki dönüşüm olduğunu belirterek üretim ve ihracat kapasitesi bakımından dünyanın ilk 10 ülkesi arasına girildiğini söyledi.
NATO kapsamında Türkiye'ye verilen 361 yetenek hedefinin neredeyse tamamının planlanan tarihten önce karşılanacağını belirten Erdoğan, özellikle hava ve füze savunma sistemlerinin güçlendirilmesi amacıyla geliştirilen Çelik Kubbe Projesi için 24 milyar dolarlık ek bütçe ayrıldığını açıkladı.
Türkiye'nin Avrupa'nın en büyük kara ordusuna sahip olduğunu hatırlatan Erdoğan, Kosova, Karadeniz, Baltıklar ve diğer NATO görev bölgelerinde aktif rol üstlenmeye devam ettiklerini ifade etti. Ayrıca kurulması planlanan İnsansız Sistemlere Karşı Koyma Mükemmeliyet Merkezi'nin NATO tarafından akredite edilmesini istediklerini söyledi.
Savunma kısıtlamalarının kaldırılması çağrısı
Erdoğan konuşmasında, NATO müttefikleri arasında savunma sanayisine yönelik ihracat kısıtlamalarının kaldırılması gerektiğini vurguladı. Güçlü bir ittifak için savunma teknolojilerinin paylaşımının ve ortak üretimin önündeki engellerin kaldırılmasının önemine dikkat çekti.
Trump'ın açıklamaları zirveye damga vurdu
Zirvenin ilk gününde ABD Başkanı Donald Trump'ın yaptığı açıklamalar da gündemdeki yerini koruyor.
Trump, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile yaptığı görüşmede Grönland konusunu yeniden gündeme getirirken, İran'a yönelik operasyonlarda bazı Avrupa ülkelerinden beklediği desteği göremediğini söyledi. Avrupa'daki Amerikan askerlerinin tamamını çekebileceği yönündeki açıklamalarını da yineleyen Trump'ın mesajları, NATO içinde yeni güvenlik tartışmalarını beraberinde getirdi.
Diplomatik kaynaklara göre birçok NATO ülkesi, zirvenin temel hedeflerinden birinin ittifak içinde birlik görüntüsünü korumak olduğunu değerlendiriyor.
Savunma harcamaları zirvenin ana gündemi
ABD'nin uzun süredir talep ettiği savunma harcamalarının artırılması konusu zirvenin en önemli başlıklarından biri oldu.
2025 Lahey Zirvesi'nde alınan kararla NATO üyeleri, savunma ve güvenlik harcamalarını toplamda milli gelirlerinin yüzde 5'ine çıkarma hedefini kabul etmişti. Ankara'da ise bu hedef doğrultusunda ülkelerin attığı adımlar değerlendiriliyor.
Haberde yer alan bilgilere göre Estonya, Letonya, Litvanya ve Polonya belirlenen hedefi şimdiden aşarken, Türkiye'nin savunma harcamalarının milli gelire oranı da yüzde 2,33 seviyesinden yüzde 3,8'e yükselmiş durumda.
Savunma yatırımları hız kazanıyor
Liderler yalnızca bütçeleri değil, savunma sanayisinin geleceğini de masaya yatırıyor.
Üretim kapasitesinin artırılması, ortak tedarik mekanizmalarının kurulması, altyapının güçlendirilmesi ve yeni teknolojilere yatırım yapılması NATO'nun öncelikleri arasında yer alıyor.
Zirvenin ilk gününde düzenlenen Savunma Sanayii Forumu'nda açıklanan milyarlarca dolarlık yatırım kararlarının, ittifakın askeri kapasitesini güçlendirmesi hedefleniyor.
Son 10 yılda Avrupa'daki NATO üyeleri ile Kanada'nın savunmaya toplam 1,2 trilyon dolar harcadığı, yalnızca 2025 yılında ise yaklaşık 139 milyar dolarlık ek harcama yapıldığı belirtildi.
NATO 3.0 dönemi
Zirvede öne çıkan kavramlardan biri de "NATO 3.0" oldu.
Bu yeni anlayış kapsamında Avrupa ülkelerinin kendi güvenliklerinde daha fazla sorumluluk üstlenmesi, ABD'nin ise özellikle nükleer caydırıcılık alanındaki lider rolünü sürdürmesi planlanıyor.
Ankara Zirvesi'nin, Avrupa'nın savunma kapasitesini artıracak yeni dönemin başlangıç noktalarından biri olması bekleniyor.
Ukrayna ve İran başlıkları
Liderler toplantısında Ukrayna'ya desteğin sürdürülmesi konusunda ortak iradenin korunması bekleniyor.
NATO ayrıca Ukrayna'nın savaş sırasında geliştirdiği insansız hava araçları ve bunlara karşı savunma teknolojilerinden yararlanmayı hedefliyor. Ancak Ukrayna'nın NATO üyeliği konusunda kısa vadede yeni bir adım atılması beklenmiyor.
İran konusunda ise ortak bildiride, ülkenin nükleer silaha sahip olmaması gerektiği vurgulanacak ve Hürmüz Boğazı'nda uluslararası seyrüsefer özgürlüğüne saygı gösterilmesi çağrısı yapılacak.
Sonuç bildirgesinde öne çıkması beklenen mesajlar
Zirve sonunda yayımlanacak ortak bildirinin kısa ve net mesajlar içermesi planlanıyor. Bildiride;
NATO'nun ortak savunma ilkesine bağlılık yeniden vurgulanacak.
Avrupa ülkeleri ve Kanada'nın savunma harcamalarını artırma taahhütleri teyit edilecek.
NATO 3.0 vizyonu kapsamında Avrupa'nın daha fazla sorumluluk üstleneceği ifade edilecek.
Rusya'nın Avrupa-Atlantik güvenliği için uzun vadeli tehdit oluşturduğu belirtilecek.
Terörizmin NATO açısından süregelen tehdit olduğu vurgulanacak.
İran'ın nükleer silah edinmemesi gerektiği mesajı yinelenecek.
Ukrayna'ya 2026 ve 2027 yıllarında toplam 70 milyar avroluk askeri destek taahhüdünün yer alması bekleniyor.
Ankara'daki zirve, NATO'nun gelecekteki güvenlik stratejisini şekillendirecek kararların alınacağı kritik toplantılardan biri olarak değerlendiriliyor. Özellikle savunma harcamalarının artırılması, Avrupa'nın güvenlikte daha fazla sorumluluk üstlenmesi ve ortak savunma sanayisinin güçlendirilmesi, zirvenin en önemli sonuçları arasında yer alması beklenen başlıklar olarak öne çıkıyor.