Geçtiğimiz günlerde peşi sıra meydana gelen okul saldırıları sonrası incel gruplar ve bilgisayar oyunlarının etkileri tartışma konuları arasında yer edindi. Bilhassa çocuklar ve gençler için tehlikeli oyunların psikolojik etkileri ebeveynlerin gündemine yerleşti. Peki, çocukların uzak durması gereken oyunlar neler, gençler için tehlikeli bilgisayar oyunları hangileri?
Günümüzde çocukların oyun alışkanlıkları hızla değişirken, dijitalleşme oyun kavramını da bambaşka bir noktaya taşımış durumda. Uzmanlar, bazı oyunların yalnızca eğlence amacı taşımadığını; bağımlılık, davranış değişiklikleri ve gerçeklik algısında bozulma gibi olumsuz sonuçlara yol açabileceğini ifade ediyor. Bu nedenle birçok ebeveyn, "Çocuklar ve gençler hangi oyunlardan uzak durmalı?" sorusuna yanıt arıyor.
ÇOCUKLAR VE GENÇLER İÇİN TEHLİKELİ OLAN OYUNLAR
Türkiye Gazetesi'nin haberine göre, uzmanlar oyunların içeriğinin, oynama süresi kadar belirleyici bir faktör olduğuna dikkat çekiyor. Özellikle fiziksel tehlike içeren meydan okuma türleri ile yoğun şiddet barındıran dijital içeriklerin, hem psikolojik hem de fiziksel gelişim açısından risk oluşturabileceği belirtiliyor. Bazı oyunların doğrudan hayati risk oluşturduğu, bazılarının ise uzun vadede davranış bozukluklarına yol açabileceği ifade ediliyor.
RİSKLİ OLDUĞU BELİRTİLEN BAZI FİZİKSEL/DİJİTAL İÇERİKLER:
Boğulma oyunu gibi nefes kesmeye dayalı tehlikeli uygulamalar"Tarçın meydan okuması" gibi solunum sistemini zorlayabilen içerikler'Araba Üstünde Sörf' gibi riskli hareketlerParmak Arası Hedef oyunu gibi kesici aletlerle oynanan tehlikeli oyunlarMavi Balina gibi görevler üzerinden psikolojik manipülasyon ve intihara yönlendiren oyunlarMOMO gibi korku ve tehdit içerikli dijital etkileşimler
UZAK DURULMASI GEREKEN ŞİDDET İÇERİKLİ BİLGİSAYAR VE MOBİL OYUNLAR:
Bazı uzman değerlendirmelerinde, yoğun şiddet içeren ve rekabet düzeyi yüksek oyunların da çocuklar üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceği belirtiliyor. Bu kapsamda sıklıkla örnek verilen oyunlar arasında şunlar yer alıyor:
PUBGFortniteLeague of Legends (LOL)Call of DutyApex LegendsValorantCS: GOGTA serisiFar CryMafia 3Red Dead RedemptionDoki Doki Literature ClubSally Face
Bu tür oyunların ortak noktası, şiddeti normalleştirmesi, agresif dili teşvik etmesi ve bazı durumlarda oyuncuyu aktif olarak zarar verici rolün içine sokmasıdır. Ebeveynlerin şiddet içerikli oyunlardan çocukları ve gençleri uzak tutması gerektiği uzmanlar tarafından sıklıkla hatırlatılıyor.
BİLGİSAYAR OYUNLARININ ÇOCUKLAR ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ
Dijital oyunlar, doğru içerik ve süre kontrolü sağlandığında çocukların gelişimine katkı sunabiliyor. Ancak kontrolsüz kullanım durumunda çeşitli sorunlar ortaya çıkabiliyor.
Uzun süre ekran başında kalmak çocuklarda bağımlılık riskini artırırken, sosyal hayattan uzaklaşma ve yalnızlaşma gibi sonuçlar doğurabiliyor. Şiddet içeren oyunlar ise çocukların duyarsızlaşmasına, empati becerisinin zayıflamasına ve gerçeklik algısının bulanıklaşmasına neden olabiliyor. Ayrıca uyku düzeninin bozulması, dikkat dağınıklığı ve akademik başarının düşmesi de sık görülen etkiler arasında.
Uygun seçilmiş oyunlar problem çözme, strateji geliştirme ve el-göz koordinasyonu gibi becerilerin gelişmesine katkı sağlayabiliyor. Bu nedenle dijital oyunların etkisi, büyük ölçüde içeriğe ve kullanım biçimine bağlı olarak değişiyor.
HANGİ OYUNLAR ÇOCUKLAR İÇİN GÜVENLİ?
Uzmanlara göre çocuklar için oyun seçiminde yaş uygunluğu ve içerik denetimi büyük önem taşıyor. Eğitici ve gelişim destekleyici oyunlar bu noktada öne çıkıyor. Renkler, sayılar ve doğa ile ilgili kavramları öğreten uygulamalar küçük yaş grupları için faydalı olurken, daha büyük çocuklar için hafıza, strateji ve dil gelişimini destekleyen oyunlar öneriliyor.
Çocuklar için daha güvenli kabul edilen oyun türleri şunlardır:
Yapboz ve eşleştirme oyunlarıHafıza geliştiren oyunlarSayılar, renkler ve hayvanları öğreten eğitici oyunlarStrateji ve planlama oyunları (basit düzeyde)Dil öğrenme ve zeka oyunlarıBahçe kurma, hayvan bakımı gibi sorumluluk kazandıran oyunlar