İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı ve VDK raporları, gıda firmalarının maliyetleri ve miktarları yüksek göstererek vergi kaçırdığını tespit etti. Ölüler adına makbuz düzenlendiği belirlenen soruşturmada 41 şirket yöneticisi hakkında gözaltı kararı verildi.
İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’nın gıda tedarik firmalarına yönelik yürüttüğü soruşturma kapsamında dosyaya giren Vergi Denetim Kurulu (VDK) raporları, yaş sebze ve meyve sektöründe dikkat çeken fiyat ve miktar farklılıklarını ortaya koydu. Raporda, bazı ürünlerin üreticiden çıkış fiyatlarının belgelerde ciddi şekilde yükseltildiği, hatta hiç satış yapmadığını söyleyen kişiler adına milyonlarca liralık makbuzlar düzenlendiği tespitleri yer aldı.
ÇİFTÇİ 6-8 TL’YE SATTI, BELGEDE 28 TL OLDU
Rapordaki en dikkat çekici örneklerden biri mandalina oldu. Bir üreticinin ürünü 6-8 TL/kg seviyesinde sattığını beyan etmesine rağmen, kendi adına düzenlenen müstahsil makbuzunda mandalinanın 28 TL/kg maliyetle gösterildiği belirlendi.
Aynı firmanın söz konusu ürünü ortalama 31,82 TL/kg fiyatla sattığı tespit edildi. Böylece gerçek üretici fiyatı ile şirket kayıtlarındaki maliyet arasında önemli bir fark oluştu.
Başka bir örnekte ise üretici mandalinayı 12 TL/kg fiyatla sattığını belirtirken, makbuzda fiyat 31,48 TL/kg, şirketin ortalama satış fiyatı ise 31,65 TL/kg olarak kayıtlara geçti.
ELMA, PATATES VE ÜZÜMDE DE BENZER TABLO
VDK raporlarında farklı ürünlere ilişkin başka fiyat uyuşmazlıkları da yer aldı:
Sanayi tipi elmanın 4-5 TL seviyesindeki gerçek satış fiyatına karşılık belgelerde 9,50 TL alış maliyeti gösterildi.Patatesin 7-12 TL aralığındaki üretici fiyatı belgelerde 20 TL olarak kayda geçti.Çekirdeksiz üzümde 28-29 TL seviyesindeki satış fiyatının karşılığında makbuzlarda 45 TL gösterildi.Başka bir mandalina örneğinde üretici fiyatı 16 TL iken belgelerde 32 TL, satışta ise ortalama 35,19 TL görüldü.
Bu yöntemde ürünün gerçek alış fiyatı ile şirketin satış fiyatı arasındaki farkın kâğıt üzerinde oldukça düşük bir kâr marjı oluşturacak şekilde gösterildiği değerlendirildi.
LİMONDA ÜRETİCİLERİN BEYANLARI DİKKAT ÇEKTİ
Raporlarda limon üreticilerinin ifadeleri de önemli yer tuttu.
Bir üretici yaklaşık 50 ton limonu 45-50 TL/kg seviyesinde sattığını belirtirken, kendi adına düzenlenen belgelerde fiyatların 64-72 TL/kg arasında gösterildiğini söyledi.
Başka bir üretici ise 25 ton limonu 35 TL/kg fiyatla sattığını ifade etti. Ancak adına düzenlenen makbuzlarda limonun 70-78 TL/kg üzerinden gösterildiğini belirtti.
Bir diğer üretici, ürününü ilk kesimde 55 TL, ikinci kesimde 40 TL/kg seviyesinden sattığını ancak belgelerde fiyatın 70 TL/kg olarak yer aldığını söyledi.
SADECE FİYATLAR DEĞİL, ÜRÜN MİKTARLARI DA ARTIRILDI
Soruşturma dosyasındaki bulgular fiyat farklılıklarıyla sınırlı kalmadı. Bazı üreticilerin gerçek satış miktarlarının da belgelerde ciddi şekilde artırıldığı belirtildi.
Bir limon üreticisi 2025 yılında yaklaşık 200 ton limon üretip sattığını söylerken, kendi adına 633 ton limon için makbuz düzenlendiğini ifade etti.
Başka bir üreticide ise 126 tonluk gerçek satışın belgelerde 328 ton olarak gösterildiği belirlendi. Üretici gerçek ticaret hacminin yaklaşık 2,5-2,6 milyon TL olduğunu belirtirken, adına düzenlenen belgelerin toplamının yaklaşık 10 milyon TL olduğu kaydedildi.
400 TON PATATES, KÂĞIT ÜZERİNDE 1,7 MİLYON KİLO
Rapordaki en çarpıcı miktar farklılıklarından biri patateste ortaya çıktı.
Bir üretici yaklaşık 400-500 ton patates sattığını ve ürünün fiyatının 7-12 TL/kg arasında olduğunu belirtti. Buna karşın aynı üretici adına 1 milyon 741 bin 840 kilogram patatesin, 20 TL/kg üzerinden alınmış gibi belgelendirildiği tespit edildi.
Bu durum, gerçek ticaret hacmi ile şirket kayıtları arasındaki farkın boyutunu gözler önüne serdi.
60 TON SARIMSAK, MAKBUZDA 800 TON
Tümen Tarım'a ilişkin incelemede de dikkat çekici bir örnek ortaya çıktı.
Bir üretici yaklaşık 60 ton sarımsak ürettiğini ve kilogramını 50 TL üzerinden sattığını beyan etti. Ancak VDK raporunda, aynı üreticinin adına düzenlenen makbuzlarda 800 ton sarımsak bulunduğu belirtildi.
“BEN O FİRMAYA HİÇ MAL SATMADIM” DİYENLER VAR
Müfettişlerin görüştüğü bazı kişiler, adlarına düzenlenen belgelerde yer alan ürünleri ilgili firmalara hiç satmadıklarını söyledi.
Bazı kişiler herhangi bir zirai faaliyetlerinin bulunmadığını, bazıları ise şirket çalışanı olduklarını ancak çiftçi olmadıklarını belirtti.
Bir üretici ise yalnızca belirli ürünleri yetiştirdiğini, buna rağmen adına ahududu, incir, böğürtlen, elma ve kayısı gibi yetiştirmediği ürünler için de belgeler düzenlendiğini ifade etti.
Acar Agro dosyasında da bir üreticinin şirketi tanımadığını ve hiçbir ürün teslim etmediğini söyleyerek adına gösterilen satışların “hayalî” olduğunu beyan ettiği aktarıldı.
HAYATINI KAYBEDENLERİN ADINA DA MAKBUZ DÜZENLENDİ
VDK raporlarında en dikkat çekici iddialardan biri ise hayatını kaybetmiş kişilerin adına düzenlenen belgeler oldu.
Ahmet Demir'e ilişkin incelemede, daha önce hayatını kaybetmiş 49 kişi adına 87 müstahsil makbuzu düzenlendiği ve bu belgelerin toplam tutarının yaklaşık 2,52 milyon TL olduğu tespit edildi.
Bigadiç Derin Tarım açısından 6 hayatını kaybetmiş kişi adına 16 belge ve yaklaşık 5,88 milyon TL tutarında işlem bulunduğu, Beta Tropikal bakımından ise 13 ölü kişi adına belge düzenlendiğine ilişkin tespitlerin raporlara girdiği belirtildi.
ÜRÜNLER BÜYÜK MARKET ZİNCİRLERİNE ULAŞTI
Raporlarda incelenen tedarikçilerin büyük perakende şirketleriyle yaptığı ticari işlemler de ele alındı.
Acar Agro’nun 2025 yılında en yüksek satış yaptığı şirketin Yeni Mağazacılık A.Ş. olduğu ve bu şirkete yaklaşık 709 milyon TL satış gerçekleştirildiği belirtildi.
Aynı dönemde Migros’a yaklaşık 21,7 milyon TL satış kaydı bulunduğu aktarıldı.
2026’nın ilk üç ayında ise Yeni Mağazacılık’a yaklaşık 193,2 milyon TL, Tarım Kredi Kooperatifine 73,5 milyon TL, Migros’a ise 25,7 milyon TL satış yapıldığı raporlara yansıdı.
Raporda ayrıca Akın Tarım’ın ŞOK, Kerem Sebze Meyve’nin ise BİM ile ticari ilişkileri de incelendi.
RAPORLARA GÖRE SİSTEM NASIL İŞLİYOR?
VDK’nın tespitleri üzerinden ortaya çıkan modele göre iddia edilen sistem genel olarak şöyle şekilleniyor:
1. Ürün çiftçiden gerçek piyasa fiyatıyla alınıyor.
2. Üretici adına daha yüksek fiyat veya daha fazla miktar üzerinden makbuz düzenleniyor.
3. Şirketin kayıtlı alış maliyeti yükseltiliyor.
4. Yükseltilen maliyet, satış fiyatına yaklaştırılarak şirketin kârı kâğıt üzerinde düşük gösteriliyor.
5. Ürün daha sonra büyük tedarik ve perakende zincirlerine satılıyor.
Vergi müfettişleri, bu yöntemin yüksek satış fiyatlarının belgelerde makul görünmesine ve elde edilen ekonomik kazancın vergi dışında bırakılmasına imkân sağlayabileceği değerlendirmesinde bulundu.
SORUŞTURMANIN ODAĞINDA 41 ŞİRKET YÖNETİCİSİ VAR
Soruşturma kapsamında 41 şirket yöneticisi hakkında gözaltı kararı verilirken, VDK raporları dosyadaki mali incelemelerin önemli bölümlerinden birini oluşturdu.
Ortaya çıkan tablo, yaş sebze ve meyvede fiyatların yalnızca tarladan markete kadar geçen süreçte değil, alış maliyetlerinin ve ürün miktarlarının resmi belgelerde nasıl gösterildiği üzerinden de tartışılması gerektiğini ortaya koydu.
Özetle: Raporlardaki tespitlere göre bazı örneklerde çiftçinin gerçek satış fiyatı ile şirket kayıtlarındaki alış maliyeti arasında büyük farklar bulunuyor. Fiyatların yanı sıra tonajların da yükseltildiği, bazı üreticilerin hiç satış yapmadığını söylediği ve hayatını kaybetmiş kişiler adına belgeler düzenlendiği yönündeki bulgular soruşturmanın en dikkat çekici başlıklarını oluşturuyor.